Yasuhiro KAMADA
Iwate University, Morioka, Japonia

Zastosowanie pomiaru pętli histerezy magnetycznej do oceny modyfikacji mikrostruktury termicznie starzonych i napromieniowanych neutronami stopów żelaza i chromu

Stopy chromu na bazie żelaza są wykorzystywane do produkcji elementów konstrukcyjnych w elektrowniach konwencjonalnych i jądrowych. Ponieważ narażenie na temperaturę i promieniowanie powoduje kruchość materiałów, ważne jest opracowanie metod NDT dla bezpiecznej i niezawodnej eksploatacji. Celem tego badania jest wyjaśnienie wpływu starzenia się termicznego i napromieniania na mikrostruktury i właściwości magnetyczne stopów Fe-Cr oraz omówienie możliwości zastosowania metod MHL.

Dariusz MĘŻYK
Instytut Energetyki, Warszawa

Eksploatacja rurociągów wysokoprężnych po przekroczeniu okresu projektowego ich eksploatacji

Dotychczasowa długotrwała eksploatacja bloków energetycznych związana jest z pracą w warunkach zmiennych pól naprężeń i temperatur. Materiały konstrukcyjne rurociągów narażone są na oddziaływanie środowiska gazów i cieczy oraz na działanie obciążeń mechanicznych. Czynniki te powodują w okresie eksploatacji degradację mikrostruktury i w rezultacie pogorszenie własności mechanicznych. Efektem wzrostu naprężeń jest pękanie złączy spawanych i awarie elementów kształtowych instalacji cieplnych i ciśnieniowych obiektów energetycznych. Ze względu na parametry pracy szczególną opieką diagnostyczną należy objąć rurociągi wysokoprężne. Prawidłowo prowadzony proces diagnostyczny ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i niezawodność eksploatacji obiektów energetycznych. Szczególną opieką diagnostyczną należy objąć rurociągi wysokoprężne z uwagi na ich wyjątkowy charakter. Wysoka temperatura – w zakresie temperatur rzędu 540oC, wartości ciśnienia dochodzące do 20 MPa powodują, że elementy z jakich zbudowana jest instalacja nie zawsze są w stanie przenieść obciążenia i rurociągi mogą ulec zniszczeniu. Bardzo istotnym problemem występującym podczas eksploatacji urządzeń energetycznych jest wzajemne oddziaływanie układu rurociąg turbina. Na wytężenie materiału elementów ciśnieniowych poza naprężeniami od ciśnienia wewnętrznego i naprężeniami temperaturowymi wpływ mają obciążenia mechaniczne pochodzące od ciężaru rurociągu i zamontowanej na nim armatury oraz pochodzące od ograniczenia swobody dylatacji cieplnej i jakości pracy systemu zamocowań. Ze względu na warunki pracy i związane z nimi obciążenia najistotniejsze znaczenie mają rurociągi pary świeżej, a głównie ich elementy kształtowe (kolana, trójniki, czwórniki, mieszacze pary, zasuwy główne).

Dominik KUKLA
Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN

Evaluation and classification of grinding burns by eddy current method

W pracy przedstawiono wyniki badań nad ocena możliwości identyfikacji i ilościowego opisu
lokalnych zmian właściwości w materiale warstw hartowanych wywołanych przepaleniami szlifierskimi. W tym celu przygotowano na materiale wyjściowym AISI 9310 szereg defektów, z zastosowaniem technik laserowych, imitujących przypalenia szlifierskie. Przypalenia te zostały scharakteryzowane pod względem zmian mikrostruktury oraz twardości na powierzchni przypalenia oraz na przekrojach poprzecznych. Na tej podstawie oceniono głębokość odziaływania strefy ciepła od narzędzia szlifującego. Próbkę z trzema symulowanymi przypaleniami, uzyskanymi dla różnych parametrów wiązki laserowej poddano badaniom metodą prądów wirowych pod kątem ilościowego opisu sygnału od każdej z wad. Badanie to wykonano w trybie skanowania próbki sondą palcową. Efekty, w postaci zmiennych wartości zarówno amplitudy jak i kąta fazowego sygnału od trzech wad, wskazują na możliwości identyfikacji przypaleń wraz z ich ilościowym opisem. Na podstawie wielkości amplitudy wskazania dla każdego z defektów możliwa jest ocena jego wielkości (głębokości). Natomiast różnice w wielkości kąta fazowego sygnału mogą wskazywać na stopień przegrzania próbki w obszarze indukcji prądów wirowych. Jednak zmiany w profilach twardości wykonanych na przekrojach poprzecznych trudno odnieść do wyników uzyskanych za pomocą prądów wirowych z uwagi na trudność oszacowania głębokości ich wnikania w materiał ferromagnetyczny badanych próbek.

Jiri HAJNYS
VSB – Technical University of Ostrava, Ostrava, Republika Czeska

Badania proszku metalicznego 316L wykorzystywanego do druku SLM 3D

Druk metalowy 3D jest coraz bardziej popularną produkcją części stalowych. Najbardziej rozpowszechnioną i najdokładniejszą metodą jest SLM (Selective Laser Melting), która wykorzystuje proszek metaliczny jako materiał wejściowy. Artykuł poświęcony jest badaniom proszku dostarczonego przez firmę Renishaw. Proszek jest wytwarzany w procesie atomizacji gazu, a są badane 3 fazy proszku (pierwotny, przesiewowy i odpadowy), obecne w procesie SLM. Badana jest morfologia proszku metodą mikroskopii elektronowej SEM, a porowatość proszku mierzy się metodą optyczną. Następnie badana jest faza proszkowa. Stwierdzono, że istnieją wskazania i inne kierunki możliwych badań. Z przeprowadzonych badań wynika wniosek, że w celu osiągnięcia najlepszej możliwej konsolidacji należy stosować lub uzyskać: jak najdrobniejsze cząstki, jak najmniejszą ilość satelitów (nieregularność powierzchni satelity, mniejsze cząstki przylegające do powierzchni większej cząstki), małą porowatość wewnętrzną, jak najmniejszą ilość porów powierzchniowych, szczelne rozmieszczenie cząstek oraz wysoką czystość.